Blogue do Equipo de Dinamización da Lingua Galega do Colexio Lestonnac

Poesía

Cando ti volvas…

NA MATRICIAL GALIZA, SEMPRE TÚA,
que dende a Torre de Hércules ao Miño
un facho acenderá por cada illa,
cando ti volvas polo mare;
de toxo unha fogueira en cada monte;
cando ti volvas polo mare;
dos castros na coroa unha cachela,
cando ti volvas polo mare;
unha loura candea en cada pino,
cando ti volvas polo mare;
o seu cirio de frouma os alciprestes,
cando ti volvas polo mare;
luces de ardora branca en cada mastro,
cando ti volvas polo mare;
un farol mariñeiro en cada dorna,
cando ti volvas polo mare;
veliñas á xanela en cada casa,
cando ti volvas polo mare;
e as pérolas das bágoas derramadas,
cando ti chegues polo mare;
cando ti chegues polo mare…

Galiza, 1954

Valentín Paz-Andrade: “Pranto matricial” (1955)


“Eu son un rei. Un labrego do tempo dos Sputniks.”

Como nos gusta despedir a semana con música! E se o que pinchamos é algo tan auténtico como o que vos traemos hoxe… Veredes.

A Revista Arraianos publicou o mes pasado un monográfico sobre a figura de Celso Emilio Ferreiro. Co exemplar, titulado Celso Emilio fai 100 anos,

entregábase un sinxelo no que O VeroO Leo, e O García, os compoñentes do grupo Labregos do tempo dos Sputniks (xa vos decataredes de onde sacaron o nome)

interpretan un poema de Celso Emilio, O meu reinado, musicado de modo espectacular (dádelle ao play, dádelle…).

O meu reinado

Eu son o rei de min mesmo;
goberno o corazón
na libertá do vento e dos camiños.
Eu obedezo ás miñas propias leises
i os meus decretos sigo ao pé da letra.
Un cetro de solpores,
unha croa de nubes viaxeiras,
un manto avermellado
de soños i esperanzas
no limpo alborexar de cada día,
dame o poder lexítimo do pobo.
Represento aos calados,
interpreto aos que foron
voces da terra nai
nos antergos concellos da saudade.
Eu son un rei.
Un labrego do tempo dos sputniks.

Celso Emilio Ferreiro: “Longa noite de pedra” (1962)

Que vos pareceu? É espectacular ou non? O tema está dispoñible para descarga aquí, e se queredes máis información sobre estre grupo compostelán, podedes atopala visitando o seu Facebook.


Un xaneiro con Wislawa Szymborska

Wislawa Szymborska estivo presente en tódalas aulas do noso colexio o mes pasado. O calendario solidario da FISC, a ONG da Compañía de María, adicado este ano ás Mulleres Premio Nobel, tíñalle reservado o mes de xaneiro á poetisa polaca. Esperou Wislawa a que lle deramos a volta á folla para marchar: onte falecía na súa casa de Cracovia aos 88 anos de idade.

Se queredes coñecer a súa obra, recomendámosvos a antoloxía Versos escollidos, de Edicións Positivas, que se converteu o pasado mes de decembro na primeira tradución ao galego da mesma. Este traballo de Lucía Caeiro, que se achegou á figura da Premio Nobel de Literatura de 1996 durante a súa estadía como lectora en Varsovia, onde entablou  amizade coa neta adoptiva de Szymborska, Maria Filipowicz-Rudek (directora do Centro de Estudos Galegos de Cracovia), recolle, en versión bilingüe, 84 poemas da Premio Nobel de Literatura de 1996.

Versos escollidos
Wislawa Szymborska
Edicións Positivas (2011)

Entre eles atopamos este Vietnam:

Vietnam

Muller, como te chamas? –Non sei.

Cando naciches, de onde es? –Non sei.

Porque escavaches esta gorida na terra? –Non sei.

Dende cando te agochas aquí? –Non sei.

Porque me mordiches no dedo anular? –Non sei.

Sabes que non che imos facer nada malo? –Non sei.

De parte de quen estás? –Non sei.

Agora estamos en guerra, tes que elixir. –Non sei.

A túa aldea aínda existe? –Non sei.

Estes son os teus fillos? –Si.

Unha monada (1967)


Longa noite de pedra

No meio do caminho tinha uma pedra
tinha uma pedra no meio do caminho
tinha uma pedra
no meio do caminho tinha uma pedra.
Carlos Drummond de Andrade

O teito é de pedra.
De pedra son os muros
i as tebras.
De pedra o chan
i as reixas.
As portas,
as cadeas,
o aire,
as fenestras,
as olladas,
son de pedra.
Os corazós dos homes
que ao lonxe espreitan,
feitos están
tamén
de pedra.
I eu, morrendo
nesta longa noite
de pedra.

Celso Emilio Ferreiro: “Longa noite de pedra” (1962)


Adiós ríos, adiós fontes

Adiós, ríos; adiós, fontes;
adiós, regatos pequenos;
adiós, vista dos meus ollos:
non sei cando nos veremos.

–Miña terra, miña terra,
terra donde me eu criei,
hortiña que quero tanto,
figueiriñas que prantei,

–prados, ríos, arboredas,
pinares que move o vento,
paxariños piadores,
casiña do meu contento,

–muíño dos castañares,
noites craras de luar,
campaniñas trimbadoras
da igrexiña do lugar,

–amoriñas das silveiras
que eu lle daba ó meu amor,
caminiños antre o millo,
¡adiós, para sempre adiós!

–¡Adiós groria! ¡Adiós contento,
¡Deixo a casa onde nacín,
deixo a aldea que conoso
por un mundo que non vin!

–Deixo amigos por extraños,
deixo a veiga polo mar,
deixo, en fin, canto ben quero…
¡quen pudera no o deixar…!

………………………….

–Mais son probe e, ¡mal pecado!,
a miña terra n’é miña,
que hastra lle dan de prestado
a beira por que camiña
ó que naceu desdichado.

–Téñovos, pois, que deixar,
hortiña que tanto amei,
fogueiriña do meu lar,
arboriños que prantei,
fontiña do cabañar.

–Adiós, adiós, que me vou,
herbiñas do camposanto,
donde meu pai se enterrou,
herbiñas que biquei tanto,
terriña que nos criou.

–Adiós Virxe da Asunción,
branca com’un serafín:
lévovos no corasón;
pedídelle a Dios por min,
miña Virxe da Asunción.

–Xa se oien lonxe, moi lonxe,
as campanas do Pomar;
para min, ¡ai!, coitadiño,
nunca máis han de tocar.

–Xa se oien lonxe, máis lonxe…
Cada balada é un dolor;
voume soio, sin arrimo…
Miña terra, ¡adiós!, ¡adiós!

–¡Adiós tamén, queridiña…!
¡Adiós por sempre quizais…!
Dígoche este adiós chorando
desde a beiriña do mar.

–Non me olvides, queridiña,
si morro de soidás
tantas légoas mar adentro…
¡Miña casiña!, ¡meu lar!

Rosalía de Castro: “Cantares gallegos” (1863)


Deitado frente ao mar…

Lingoa proletaria do meu pobo
eu fáloa porque sí, porque me gosta,
porque me peta e quero e dame a gaña
porque me sai de dentro, alá do fondo
dunha tristura aceda que me abrangue
ao ver tantos patufos desleigados,
pequenos mequetrefes sin raíces
que ao pór a garabata xa nan saben
afirmarse no amor dos devanceiros,
falar a fala nai,
a fala dos abós que temos mortos,
e ser, co rostro erguido,
mariñeiros, labregos do lingoaxe,
remo i arado, proa e rella sempre.

Eu fáloa porque sí, porque me gosta
e quero estar cos meus, coa xente miña,
perto dos homes bos que sofren longo
unha historia contada noutra lingoa.

Non falo pra os soberbios,
non falo pra os ruís e poderosos,
non falo pra os finchados,
non falo pra os valeiros,
non falo pra os estúpidos,
que falo pra os que agoantan rexamente
mentiras e inxusticias de cotío;
pra os que súan e choran
un pranto cotidián de volvoretas,
de lume e vento sobre os ollos núos.
Eu non podo arredar as miñas verbas
de tódolos que sofren neste mundo.
E ti vives no mundo, terra miña,
berce da miña estirpe,
Galicia, doce mágoa das Españas,
deitada rente ao mar, ise camiño…

Celso Emilio Ferreiro: “Longa noite de pedra” (1962)


Quero esa camiseta!

Algún día vos teremos que falar de Rei Zentolo, a empresa galega famosa polas súas camisetas, pero empezamos por lembrarvos a homenaxe que lle tributaron o ano pasado a Uxío Novoneyra a través deste marabilloso diseño, plasmado nunha camiseta que aínda podedes atopar á venda no seu sitio web.

DO COUREL A COMPOSTELA

Só tein os nosos nomes no censo,
Que astra a nosa suor sin alento se perde na terra.

GALIZA, ¿será a miña xeración quen te salve?
¿Irei un día do Courel a Compostela por terras liberadas?
¡Non, a forza do noso amor non pode ser inútile!

Uxío Novoneyra: Os eidos (1955)

Quero unha! ;)


2010

Esta semana celebramos no noso Colexio o Día das Letras Galegas 2011, adicado a Lois Pereiro. Pero… lembrades a que figura se lle adicou o ano pasado? A Uxío Novoneyra.

Lembrádelo?

LETANÍA DE GALICIA

GALICIA digo eu ún di GALICIA
GALICIA decimos todos GALICIA
hastr’os que calan din  GALICIA
e saben      sabemos

GALICIA da door   chora á forza
GALICIA da tristura    triste á forza
GALICIA do silencio  calada á forza
GALICIA da fame       emigrante á forza
GALICIA vendada     cega á forza
GALICIA tapeada   xorda á forza
GALICIA atrelada   queda á forza

libre pra servir   libre pra servir
libre pra non ser  libre pra non ser
libre pra morrer  libre pra morrer
libre pra fuxir   libre pra fuxir

GALICIA labrega  GALICIA nosa
GALICIA mariñeira  GALICIA nosa
GALICIA obreira  GALICIA nosa
GALICIA irmandiña
GALICIA viva inda

recóllote da TERRA  estás mui fonda
recóllote do PUEBLO estás n’il toda
recóllote da HISTORIA estás borrosa

recóllote i érgote no verbo enteiro
no verbo verdadeiro que fala o pueblo
recóllote pros novos que vein con forza
pros que inda non marcou a malla d’argola
pros que saben que ti podes ser outra cousa
pros que saben que o home pode ser outra cousa

sabemos que ti podes ser outra cousa
sabemos que o home pode ser outra cousa

Uxío Novoneyra


Breve encontro: Lois comiqueiro

Agardando a que chegue xuño para poder desfrutar de Lois Pereiro. Breve encontro. Un achegamento comiqueiro á obra e vida do poeta na súa totalidade.

Polo momento, Xerais ofrécenos a posibilidade de adiantar a lectura dun dos capítulos desta novela gráfica de Jacobo Fernández Serrano que se constitúe nunha das aproximacións máis orixinais de cantas levamos visto ao longo deste ano á figura do poeta monfortino.

“Sobrevoabas un día o meu espacio aéreo
rozándome coas plumas levemente
e desaparecías cun rumor minguante
como a visión dun soño
fracasado.”

Lois Pereiro, “(Breve encontro)”

Pinchade aquí ou nas imaxes inferiores para acceder ás 24 páxinas de adianto en formato pdf.


O Vento Lois sopra en Ferrol… e ata en París!

Nesta semana previa ao Día das Letras Galegas, raro é o día no que non haiba algún acto, grande ou pequeno, adicado á lembranza da figura de Lois Pereiro e á difusión da súa obra. Hoxe terá lugar un dotado dun carácter moi especial, posto que se celebrará de forma simultánea (hoxe 12 de maio) en 24! cidades e vilas de toda Galicia, do resto de España e ata de Francia!

Vento Lois, así se chama o evento, componse da lectura dun manifesto (o manifesto loisista, que podedes ler aquí), dunha lectura de poemas do autor monfortino e de textos sobre Lois e para Lois e, para rematar, de música, en vivo… ou gravada. ;)

A relación de localidades? Cerceda, Monforte, Noia, Santiago, Sarria, Bergondo, Gondomar, Carballo, Vigo, Sada, Ribeira, Lalín, Ourense, A Coruña, Betanzos, Bueu, Tui, Arteixo, Cangas, Madrid, Limoges e París!

E cerca de nós, sentiremos o Vento Lois en Ferrol, a través dun acto que terá lugar no Cantón de Molíns e que está organizado polo Ateneo Ferrolán en colaboración co Concello, e en Fene, no Casino de Perlío. A hora de comezo é, en ambos casos, e como na maioría dos actos programados para hoxe, as 8 da tarde.

Animádesvos a participar?

(máis…)